wachttoren2Ferdinand van Hemmen: De Mauritslinie,
een strategisch steekspel langs de Waal

De Grebbelinie en de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn erkende militair-historische publiekstrekkers. Daar moet de Mauritslinie uit de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) langs de Waal aan toegevoegd worden, vinden bestuurders en historici.

De Mauritslinie staat aan de bakermat van Nederland. Ze bestond uit een keten van wachttorens, schansen en vestingsteden langs de grote rivieren, waaronder de Waal. De wachttorens werden ook wel redoutes genoemd. De torens sloegen alarm

dinsdag 13 april 2021
aanvang 20:00 uur
entree: € 6,-

De Grebbelinie en de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn erkende militair-historische publiekstrekkers. Daar moet de Mauritslinie uit de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) langs de Waal aan toegevoegd worden, vinden bestuurders en historici.

De Mauritslinie staat aan de bakermat van Nederland. Ze bestond uit een keten van wachttorens, schansen en vestingsteden langs de grote rivieren, waaronder de Waal. De wachttorens werden ook wel redoutes genoemd. De torens sloegen alarm 
als de Spanjaarden aan de overkant van de rivier opdoken. Dat gebeurde overdag met rookbakens, ’s nacht met vuurseinen. Maurits’ keten van verdedigingswerken kon nog worden versterkt met inundaties, wat meestal gebeurde door dijken door te steken. Maurits liet zich bij de bouw van zijn linie inspireren door de wijze waarop de Romeinen de rivieren benutten voor hun grensverdediging, de Limes.  
Zonder de Mauritslinie was het mogelijk niet gelukt om de Spanjaarden onder de rivieren te houden.
De geschiedenis had zo een heel andere loop kunnen krijgen. Alle reden dus om die aloude Mauritslinie weer in ere te herstellen, maar dan op een eigentijdse wijze, met een eigentijdse boodschap. Aandacht verdient daarbij de briljante wijze waarop Maurits de rivieren – het water - inzette in de strijd tegen de Spanjaarden. Dat is een inspirerend gegeven voor de tijd van nu waarin we moeten leren revolutionair anders om te gaan met water om de huidige vijand – de klimaatverandering – te kunnen verslaan. 
De Mauritslinie is grotendeels verdwenen maar hier en daar liggen nog imposante relicten. Zoals de grachten en wallen van Gorkum, Woudrichem en Zaltbommel, fort Loevestein en de archeologische overblijfselen van de forten Voorne en Sint Andries bij Heerewaarden en Knodsenburg bij Nijmegen. In Opijnen herinnert de veldnaam Ronduit nog aan een Mauritstoren die oorspronkelijk bekend stond als de “Panoven ofte Smorpots reduijt”.  
Het is goed om te beseffen hoe de Mauritslinie uit de 80-jarige oorlog nog kan doorwerken in het heden. Ontwikkelingen als een delfstofwinning, natuurontwikkeling of een dijkversterking bieden vaak de kans om werk met werk te maken en daarbij te verwijzen naar een Mauritstoren. Rond de nieuwe toren ontdek je het verhaal achter de Mauritslinie en waan je je een soldaat van Maurits terwijl je geniet van de panorama’s van het Waallandschap. In de gemeenten Lingewaard en Zevenaar zijn al prachtvoorbeelden van verbeelde torens te vinden. Als ook andere gemeenten meedoen, komt de Mauritslinie weer tot leven als een deltalinie die vertelt hoe belangrijk de rivieren zijn geweest in de bittere strijd voor de Nederlandse vrijheid. 
Hoe kwam de Mauritslinie tot stand en hoe functioneerde ze??
Ferdinand van Hemmen, Streekhistoricus, geeft op dinsdag 10 november hierover tekst en uitleg tijdens een lezing in het Stroomhuis te Neerijnen.

Voorzitter Louis Dolmans van Stichting Onze Waal. ,,De Mauritslinie is echt van eminent belang. De linie is van veel meer invloed geweest op de vorming van Nederland dan erkende linies als Grebbelinie en Nieuwe Hollandse Waterlinie.’’
Dolmans is dan ook blij dat een paar weken geleden een eerste houten wachttoren is herbouwd langs de Waal bij Bemmel. Wat hem betreft is dat de eerste in een keten van meer houten torens tussen de Schenkenschans in de Liemers en Gorinchem langs de Waal c.q. Merwede.